Zimowe miesiące budzą wiele wątpliwości wśród właścicieli i potencjalnych inwestorów w fotowoltaikę. Czy panele działają pod śniegiem? Czy mróz nie psuje ogniw? Odpowiedzi mogą zaskoczyć – zimą panele pracują wydajniej niż w upalne lato.
Fizyka krzemowych ogniw w niskich temperaturach
Ogniwa fotowoltaiczne z krzemu działają najefektywniej w temperaturze 25°C. Przy wzroście temperatury o każde 10°C tracą około 4-5% mocy. Zimą, gdy termometr pokazuje -5°C, panele generują o 10-15% WIĘCEJ energii niż przy referencyjnych 25°C – pod warunkiem że dotarcie do nich promienie słoneczne.
To zjawisko wynika z fizyki półprzewodników – niższa temperatura redukuje wibracje atomów w strukturze krystalicznej krzemu, co umożliwia swobodniejszy przepływ elektronów. Dlatego mroźny, słoneczny dzień w lutym może dać lepszą produkcję niż upalny czerwcowy poranek.
Śnieg na panelach – problem czy nieistotny szczegół?
Warstwa śniegu 5-10 cm całkowicie blokuje produkcję energii. Dobre wiadomości: śnieg na panelach zwykle trzyma się maksymalnie 1-3 dni. Powody: panele montowane pod kątem 30-40° pozwalają śniegowi naturalnie zsuwać się pod wpływem grawitacji. Dodatkowo czarna powierzchnia paneli nagrzewa się nawet przy słabym słońcu, roztapiając śnieg od spodu.
Dane z Polski: średnio w sezonie zimowym (grudzień-luty) panele przykryte śniegiem spędzają łącznie 5-12 dni, czyli zaledwie 6-13% czasu. Reszta okresu to normalna praca – aczkolwiek przy niższym nasłonecznieniu.
Czy warto ręcznie czyścić panele ze śniegu?
NIE. Absolutnie nie. Oto dlaczego:
1. **Ryzyko uszkodzenia** – szczotki, łopaty mogą zarysować powierzchnię paneli lub uszkodzić ramę
2. **Bezpieczeństwo** – wchodzenie na ślizki dach zimą to przepis na wypadek
3. **Brak opłacalności** – kilka dni bez produkcji to strata 10-20 zł, wezwanie ekipy do czyszczenia to koszt 300-500 zł
4. **Automatyczne oczyszczenie** – śnieg zsuwa się sam w ciągu 24-72h
Wyjątek: instalacje na płaskich dachach gdzie śnieg może leżeć tygodniami. Tu można rozważyć delikatne usunięcie gumową miotłą bez ostrych elementów.
Produkcja energii zimą – realistyczne oczekiwania
Instalacja 6 kWp w Polsce produkuje rocznie ~6000 kWh. Rozkład miesięczny:
– Grudzień: 150-200 kWh (2,5-3% rocznej produkcji)
– Styczeń: 200-280 kWh (3-4,5%)
– Luty: 350-450 kWh (6-7,5%)
Dla porównania czerwiec to 800-950 kWh (13-15%). Zimą masz zatem 15-20% letniej produkcji.
To jednak wciąż wystarczające by pokryć znaczną część zimowego zużycia. Gospodarstwo domowe zużywające 300 kWh miesięcznie zimą może z FV pozyskać 60-90 kWh, co daje oszczędność 50-75 zł miesięcznie.
Oblodzenie i inne zagrożenia
Sopel lodu zsuwający się z paneli może być niebezpieczny – instaluj panele tak by miejsce spadania sople było niedostępne dla przechodniów. Lód na panelach działa jak śnieg – blokuje produkcję, ale roztopi się sam w ciągu 1-2 dni. Konstrukcja nośna musi wytrzymać obciążenie śniegiem – norma zakłada 120-200 kg/m² w zależności od strefy klimatycznej Polski.
Bilans roczny i opłacalność
Niższa produkcja zimą jest wkalkulowana w zwrot z inwestycji. System net-billingu pozwala „przechować” nadwyżki z lata na zimę – oddajesz 1 kWh w czerwcu, pobierasz 0,8 kWh w styczniu. Realnie zimą korzystasz z energii wyprodukowanej latem i przechowywanej w sieci OSD.
Fotowoltaika opłaca się przez cały rok łącznie – 20-25 lat bezawaryjnej pracy daje zwrot inwestycji po 6-8 latach niezależnie od klimatu.
