Brudne panele słoneczne tracą 2-7% mocy w zależności od typu zabrudzeń. Deszcz naturalnie zmywa 80-90% zanieczyszczeń, więc w większości przypadków czyszczenie nie jest konieczne. Profesjonalne czyszczenie (600-1200 zł) opłaca się raz na 2-3 lata LUB gdy produkcja spadła >5% vs norma.
Co brudzi panele fotowoltaiczne?
Pył i kurz atmosferyczny (strata 1-3%)
Najczęstsze, najmniej szkodliwe. Drobne cząsteczki osiadają równomiernie, tworzą cienką warstwę. Deszcz zmywa 90% bez problemu. Intensywność: wyższa w miastach, przy drogach, w okresach suszy.
Pyłki roślinne – wiosna (strata 3-5%)
Maj-czerwiec to peak season. Żółty nalot szczególnie gęsty pod drzewami (sosny, brzozy). Lepki, trudniej zmywalny. Deszcz pomaga, ale czasem zostają smugi.
Ptasie odchody (strata 5-10% lokalnie!)
Najgroźniejsze. Kwasy organiczne w odchodach mogą trawić powłokę antyrefleksyjną panela. Lokalnie – pod odchodem panel traci 40-60% mocy, ale dotyczy małego obszaru. Problem: ptaki lubią siadać na krawędziach/rogach konstrukcji.
Liście, igły, gałęzie (strata zmienna)
Jesień pod drzewami. Liście zakrywają fragmenty paneli. Jeden liść = lokalna strata, ale przy panel szeregowych w stringu może obniżyć moc całego stringa o 10-20%. Wymaga ręcznego usunięcia.
Smog i sadza (strata 4-7%)
Miasta przemysłowe, blisko dróg. Czarne cząsteczki sadzy tworzą warstwę trudno zmywalną deszczem. Wymaga detergentów. Problem narastający w sezonie grzewczym (piece na węgiel, kominy).
Sól (wybrzeże morskie) (strata 2-4%)
Do 5 km od morza. Aerozol solny osadza się na panelach, tworzy białą powłokę. Higroskopijny = przyciąga wilgoć = smugi. Wymaga zmycia wodą demineralizowaną.
Jak mierzyć wpływ zabrudzeń?
Metoda 1: Porównanie z prognozą
Aplikacja falownika (Fronius Solar.web, SolarEdge) pokazuje rzeczywistą produkcję vs prognoza. Jeśli produkcja -5% przez 2+ tygodnie przy dobrej pogodzie = czas czyścić.
Metoda 2: Wizualna inspekcja
Wejdź na dach (ostrożnie!), zobacz czy panele są wyraźnie zabrudzone. Jeśli widzisz warstwę kurzu/brudu gołym okiem = czyszczenie potrzebne.
Metoda 3: Test wodą
Oblej fragment panela wodą z węża. Jeśli woda spływa równomiernie = czyste. Jeśli zbiera się w kropelki, nie spływa = hydrofobowa powłoka zabrudzona = czas czyścić.
Kiedy czyścić – strategia sezonowa
Wiosna (kwiecień-maj)
Po zimie: osady, pyłki, ptasie odchody po sezonie gniazdowania. Optimalny moment: koniec kwietnia. Efekt: maksymalizujesz produkcję w szczycie (maj-sierpień).
Jesień (wrzesień-październik)
Po lecie: kurz, insekty, liście. Opcjonalne czyszczenie przed sezonem jesiennym. Mniej krytyczne niż wiosna (produkcja i tak spadnie zimą).
Zima – NIE czyścić!
Ryzyko: lód na drabinie, śliskie panele, możliwość pęknięcia panela od uderzenia (kruche w minusowych temp). Śnieg sam zejdzie, nie warto ryzykować.
Profesjonalne czyszczenie vs DIY
Profesjonalna firma (600-1200 zł)
Co robią:
- Woda demineralizowana (bez osadów)
- Szczotki miękkie (nie rysują)
- Teleskopy/podnośniki (bezpiecznie)
- Detergenty pH neutralne (nie niszczą powłoki)
- Inspekcja stanu paneli (mikropęknięcia, uszkodzenia)
Koszt: 50-80 zł/panel, instalacja 15 paneli = 750-1200 zł.
Opłacalność: Jeśli brudne panele tracą 5% mocy = 300 kWh/rok strata dla 6 kWp = 255 zł/rok. Czyszczenie co 3 lata = 400 zł/rok amortyzacji. Break-even przy stracie >6%.
DIY czyszczenie
Potrzebujesz:
- Szczotka teleskopowa z miękkim włosiem (150-300 zł)
- Wąż ogrodowy z deszczownicą (nie pod ciśnieniem!)
- Woda deszczowa lub demineralizowana (kranówka zostawia osady wapienne)
- Opcjonalnie: roztwór wody + płyn do naczyń (kroplę!) pH neutralny
Proces:
1. Rano lub wieczorem (NIE na gorącym panelu – ryzyko pęknięcia!)
2. Spłucz wodą najpierw (usuń luźne zabrudzenia)
3. Delikatnie przetrzyj szczotką (zero docisku!)
4. Spłucz ponownie
5. Pozwól wyschnąć naturalnie
Koszt: 200 zł jednorazowo (szczotka) + czas. Opłacalne jeśli robisz często (2x rok).
Czego NIE robić
- ❌ Myjka ciśnieniowa: uszkodzi uszczelki, powłokę, może wbić wodę pod ramę
- ❌ Środki żrące (wybielacze, kwasy): zniszczą powłokę antyrefleksyjną
- ❌ Szorstkie szczotki/gąbki: zarysują szkło = trwałe uszkodzenie
- ❌ Czyszczenie w środku dnia na słońcu: termoszok może pęknąć panel
- ❌ Chodzenie po panelach: mikropęknięcia ogniw, zerwanie połączeń
Powłoki samo-czyszczące
Nowoczesne panele (od 2024+) mają nano-powłoki hydrofobowe. Woda spływa zabierając brud. Efekt: redukcja potrzeby czyszczenia o 50-70%. Przykłady: Meyer Burger „self-cleaning glass”, LONGi Hi-MO 6 z oleofobową powłoką.
Koszt: +100-150 zł/panel vs standardowe. Opłacalność: jeśli blisko drogi/w mieście z smogiem.
Monitoring produkcji = klucz
Zamiast ślepo czyścić co X miesięcy, monitoruj produkcję:
- Aplikacja falownika: dzienne/tygodniowe kWh
- Porównanie z prognozą PVGIS
- Jeśli produkcja <95% normy przez 14+ dni = check czy brud
To zapewni czyszczenie tylko gdy faktycznie potrzebne = oszczędność czasu i pieniędzy.
