Net-metering powraca? Co mówi projekt nowelizacji ustawy OZE 2026
Ministerstwo Klimatu i Środowiska 14 marca 2026 opublikowało projekt nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii, który wprowadza hybrydowy mechanizm rozliczeń prosumenckich — łączący elementy klasycznego net-meteringu (system 1:0,8 sprzed 2022) z aktualnym net-billingiem. Projekt jest reakcją na lawinę protestów prosumentów z lat 2023-2025, którzy ucierpieli na zmianie zasad rozliczeń. Sprawdzamy szczegóły projektu, kogo obejmie, kiedy może wejść w życie i jak zmieni opłacalność fotowoltaiki dla typowego polskiego domu.
Krótka historia rozliczeń prosumenckich w Polsce
Rozliczenia prosumenckie w Polsce przeszły dwie rewolucyjne zmiany:
2016-2022: net-metering 1:0,8 (system upustów). Prosument oddający 1 kWh do sieci mógł później pobrać 0,8 kWh z powrotem (lub 0,7 kWh dla instalacji powyżej 10 kWp) bez opłat, w okresie rozliczeniowym 12 miesięcy. System bilansował fizyczne kWh (nie ceny rynkowe). Idealny dla prosumenta, ekstremalnie obciążający dla operatora sieci. Łącznie zarejestrowano w tym systemie 1,2 mln prosumentów (do końca marca 2022).
Od kwietnia 2022: net-billing. Prosument oddający 1 kWh dostaje wartość pieniężną według średniej rynkowej miesięcznej ceny TGE (zmiennej, w 2022-2026 oscylującej między 0,32 a 0,82 zł/kWh). Ta wartość trafia na konto prosumenta („depozyt prosumencki”) i może być wykorzystana w okresie do 12 miesięcy na zakup energii. Po 12 miesiącach niewykorzystany depozyt wypłacany jest jako 20% wartości rynkowej (sprzedaż z dyskontem). Net-billing dotyczy wszystkich prosumentów rejestrowanych po 1 kwietnia 2022 oraz tych, którzy dobrowolnie zmienili system.
Konsekwencje net-billingu: wartość 1 kWh nadwyżek spadła z efektywnych 0,72 zł (1:0,8 × cena prądu 0,90) do 0,38 zł (cena rynkowa, średnia 2024-2026). Spadek o 47%. Czas zwrotu inwestycji w PV wydłużył się z 6-7 lat do 9-12 lat. Liczba nowych instalacji prosumenckich w 2024 spadła o 32% rok do roku, a publiczna debata o net-billingu nasiliła się w 2025.
Co dokładnie proponuje nowelizacja z marca 2026
Projekt nowelizacji (UD 274 z 14.03.2026) wprowadza hybrydowy mechanizm „net-billing+”, który ma trzy nowe elementy:
1. Mechanizm cenowy „dolny próg” dla wartości nadwyżek. Wartość 1 kWh oddanego do sieci nie może być niższa niż 65% średnio-ważonej ceny detalicznej energii (taryfa G11) w danym miesiącu. Przykład: jeśli średnia cena G11 w maju 2026 to 1,38 zł/kWh brutto, dolny próg wartości nadwyżek to 0,90 zł/kWh (zamiast 0,38 zł obecnie wg net-billingu). To efektywnie podwojenie wartości nadwyżek.
2. „Konto prosumenta” zamiast depozytu z 20% wypłatą. Niewykorzystane środki na koncie prosumenta po 12 miesiącach NIE byłyby już sprzedawane z 80% dyskontem (jak obecnie). Zamiast tego: 100% wartości pozostaje na koncie i przechodzi na kolejny okres rozliczeniowy 12 miesięcy. Po 24 miesiącach niewykorzystane środki wypłacane są w 100% (jako sprzedaż energii do operatora). To znaczna poprawa dla domów z dużymi nadwyżkami.
3. Ułatwienie dla nowych prosumentów (odporność na zmiany zasad). Każdy prosument rejestrowany w systemie po 1 lipca 2026 ma „gwarancję 15-lat zasad rozliczeń” — system net-billing+ obowiązuje go niezmieniony przez 15 lat, niezależnie od dalszych nowelizacji ustawy. To rozwiązanie ma przywrócić zaufanie inwestorów do sektora.
Trzy elementy razem oznaczają, że nowy net-billing+ jest dwukrotnie korzystniejszy niż klasyczny net-billing, ale wciąż 25-30% gorszy od starego net-meteringu 1:0,8.
Kogo obejmie nowelizacja — szczegółowy zakres
Projekt przewiduje trzy grupy prosumentów:
Grupa A: nowi prosumenci po 1 lipca 2026. Automatycznie objęci net-billing+ z gwarancją 15-letnią. Pełna nowa zasada (dolny próg 65% G11, brak dyskonta po 12 mies., wypłata 100% po 24 mies.).
Grupa B: prosumenci rejestrowani od kwietnia 2022 do czerwca 2026 (obecny net-billing). Możliwość dobrowolnego przejścia na net-billing+ od stycznia 2027 (po przejściu jednego pełnego okresu rozliczeniowego). Bez gwarancji 15-letniej (w razie kolejnej nowelizacji w 2030+ — mogą wrócić do gorszego mechanizmu).
Grupa C: prosumenci sprzed kwietnia 2022 (stary net-metering 1:0,8). Brak zmiany — zachowują obecne zasady do końca okresu „ochrony” (15 lat od daty rejestracji, czyli najpóźniej do 2037 roku).
Dla typowego polskiego prosumenta (instalacja 8 kWp z 2024 roku, system net-billing) opcja przejścia na net-billing+ w 2027 oznacza wzrost rocznej wartości nadwyżek z ~2 350 zł do ~4 100 zł (przy 6 100 kWh oddanych do sieci rocznie). To 1 750 zł rocznie więcej, czyli 26 250 zł więcej w ciągu 15-letniego okresu rozliczeniowego.
Kiedy projekt może wejść w życie
Harmonogram legislacyjny (stan na maj 2026):
14 marca 2026: publikacja projektu, otwarcie konsultacji społecznych.
14 marca – 14 maja 2026: konsultacje społeczne (60 dni).
Maj-czerwiec 2026: ewentualne korekty po konsultacjach.
Czerwiec-wrzesień 2026: prace w Sejmie (Komisja ds. Energii, czytania I-III).
Październik-listopad 2026: prace w Senacie.
Grudzień 2026 – marzec 2027: podpis prezydenta + okres vacatio legis (typowo 90 dni).
1 lipca 2027: planowana data wejścia w życie.
Realnie: prawdopodobne opóźnienie 6-12 miesięcy względem harmonogramu (typowy czas dla nowelizacji ustaw OZE). Realistyczna data wejścia w życie: I-II kwartał 2028.
Co mówią lobby i eksperci — argumenty za i przeciw
Stanowisko PSEW (Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej i Słonecznej): popiera nowelizację. Argument: niska opłacalność net-billingu hamuje rozwój sektora prosumenckiego (12% spadek nowych instalacji w 2024), co utrudnia osiągnięcie celów KPEiK na 2030 (50 GW PV). Net-billing+ powinien przywrócić tempo wzrostu z lat 2019-2022.
Stanowisko PTPiREE (Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, lobby OSD): zdecydowanie przeciw. Argument: net-billing+ obciąża operatorów dystrybucji (dolny próg 65% G11 jest sztucznie wysoki vs realna cena rynkowa), co wymusi przeniesienie kosztów na wszystkich odbiorców energii (wzrost taryf dystrybucyjnych o 5-12% wg szacunków PSE). Krytyka: prosument staje się uprzywilejowanym względem pozostałych odbiorców.
Stanowisko URE (Urząd Regulacji Energetyki): w stanowisku z 8 kwietnia 2026 URE wyraził „warunkowe poparcie” dla projektu — pod warunkiem dodania mechanizmu rocznej weryfikacji dolnego progu (65% może być za wysokie w razie spadku cen detalicznych energii poniżej kosztu produkcji OZE). URE proponuje formułę: dolny próg = MAX(65% G11 brutto, koszt energii z aukcji OZE w danym roku).
Stanowisko ekspertów niezależnych (Forum Energii, Polskie Stowarzyszenie Konsumentów Energii): popiera ideę, ale krytykuje szczegóły. Główny zarzut: brak mechanizmu motywującego prosumentów do magazynowania energii (ich zdaniem, dolny próg powinien być niższy dla nadwyżek bez magazynu, a wyższy dla nadwyżek z magazynu i autokonsumpcji w godz. szczytu). To ma promować magazyny energii, które są kluczem do stabilizacji sieci.
Realna wartość nowelizacji dla typowego prosumenta — 3 scenariusze
Scenariusz A: dom 4-osobowy, 8 kWp PV bez magazynu, autokonsumpcja 28%. Nadwyżki: 6 100 kWh rocznie.
Net-billing obecny: 6 100 × 0,38 zł = 2 318 zł rocznie. Po 20% dyskoncie (jeśli niewykorzystane przez 12 mies., zwykle 10-15% środków): -25 zł. Realnie: 2 293 zł rocznie.
Net-billing+ nowy: 6 100 × 0,90 zł (dolny próg 65% G11) = 5 490 zł rocznie. Bez dyskonta. Realnie: 5 490 zł rocznie.
Różnica: +3 197 zł rocznie. W okresie 15-letniej gwarancji: +47 955 zł. Kompensacja: pełny zwrot inwestycji w PV (45 000 zł średnio) o 7 lat szybciej.
Scenariusz B: dom z magazynem 10 kWh, autokonsumpcja 75%. Nadwyżki: 2 050 kWh rocznie.
Net-billing obecny: 2 050 × 0,38 = 779 zł rocznie.
Net-billing+: 2 050 × 0,90 = 1 845 zł rocznie.
Różnica: +1 066 zł rocznie. Mniejsza niż w scenariuszu A, bo magazyn już zwiększył autokonsumpcję, więc mniej nadwyżek do oddania.
Scenariusz C: duża instalacja 15 kWp dla domu z basenem, autokonsumpcja 32%. Nadwyżki: 10 200 kWh rocznie.
Net-billing obecny: 10 200 × 0,38 = 3 876 zł rocznie. Z dyskontem (większe nadwyżki = większe ryzyko niewykorzystania): -350 zł. Realnie: 3 526 zł.
Net-billing+: 10 200 × 0,90 = 9 180 zł rocznie. Bez dyskonta.
Różnica: +5 654 zł rocznie. W 15 lat: +84 810 zł. Ogromna różnica dla większych instalacji.
Czy warto czekać z inwestycją do wejścia nowelizacji?
Decyzja zależy od dwóch czynników: prawdopodobieństwa wejścia ustawy w życie i czasu oczekiwania.
Prawdopodobieństwo: wysokie. Projekt ma poparcie obecnej koalicji rządzącej (PiS + Konfederacja zapowiedziały głosowanie „za” w pierwszym czytaniu w czerwcu 2026), opozycja (Lewica + KO) deklaruje neutralność lub pozytywne stanowisko. Risk: zmiana układu sił w Sejmie po wyborach 2027 (jeśli ustawa nie zdąży przed nimi przez Sejm).
Czas oczekiwania: jeśli decydujesz w maju 2026 między „buduj teraz” vs „czekaj na ustawę” — czekać trzeba 18-24 miesięcy. W tym czasie tracisz oszczędności 3 000-5 000 zł rocznie z PV (jeśli teraz masz gotowy budżet i odpowiednie warunki techniczne).
Konkluzja: NIE czekać z inwestycją w PV w 2026. Powody:
1. Każdy rok bez PV = 3 000-5 000 zł utraconych oszczędności.
2. Ceny instalacji PV nie spadną radykalnie (już są historycznie niskie).
3. Dotacje (Mój Prąd 7.0, Czyste Powietrze) działają teraz — nie ma gwarancji ich kontynuacji w 2028.
4. Po wejściu net-billing+ w życie — wszyscy obecni prosumenci (Grupa B) będą mogli przejść na nowe zasady od 2027/2028 dobrowolnie. Nie ma przegranej z czekania, z inwestycją trzeba zacząć teraz.
FAQ — najczęstsze pytania o nowelizację net-billingu
Czy mogę wybrać między net-meteringiem 1:0,8 a net-billingem+? Nie. Stary net-metering 1:0,8 jest zamknięty od kwietnia 2022 dla nowych prosumentów. Nowelizacja nie reaktywuje tego mechanizmu — wprowadza tylko ulepszony net-billing+.
Co jeśli moja gmina podłączyła moją instalację po 1 kwietnia 2022, ale wniosek złożyłem wcześniej? O grupie decyduje data wpisu do rejestru OSD (nie data złożenia wniosku). Jeśli dokument formalny od OSD nosi datę po 1.04.2022 — jesteś w grupie B (net-billing).
Czy net-billing+ obejmie też mikroinstalacje powyżej 10 kWp? Tak, projekt nie różnicuje wielkości instalacji w segmencie do 50 kWp (mikroinstalacje). Powyżej 50 kWp (mała instalacja) zasady są inne — własne aukcje OZE z kontraktami CfD na 15 lat.
Czy mogę przyspieszyć przejście na net-billing+ — np. od stycznia 2027 zamiast lipca? Według projektu — nie. Po wejściu w życie ustawy (planowo lipiec 2027) prosumenci z grupy B mogą zgłosić chęć przejścia od najbliższego miesiąca rozliczeniowego, ale nie wcześniej niż wprowadzenie ustawy.
Co jeśli ustawa nie wejdzie w życie? Wtedy obecny net-billing pozostaje. Strata: oszczędności PV niższe o ~3 000 zł rocznie. Działanie: tak czy inaczej, instalacja PV w 2026 pozostaje opłacalna (zwrot 9-11 lat z dotacjami) — netto-billing+ skraca ten okres do 6-7 lat, ale nawet bez nowelizacji PV się opłaca.
Przeczytaj również:
Magazyny ciepła z fotowoltaiką: PCM, bufory wodne i sól topliwa w domu prosumenta
Fotowoltaika na dachu z gontem bitumicznym: montaż bez przecieków
